Zwangerschap en borstvoeding

“Mag ik dit geneesmiddel gebruiken nu ik zwanger ben?”
Dat is een veel gehoorde vraag uit bezorgdheid voor de ontwikkeling van het ongeboren kind.
Om geen enkel risico te lopen zou je natuurlijk het liefst niets gebruiken. Toch is een medicijnloze zwangerschap niet voor iedereen weggelegd. Bovendien komen bepaalde klachten juist in de zwangerschap vaker voor.

De zwangerschap in periodes

Bij de bevruchting versmelten een eicel en een zaadcel. Dit gebeurt in de eileider meestal ongeveer 14 dagen na de eerste dag van de laatste menstruatie. Zes tot zeven dagen na de bevruchting nestelt de vrucht zich in de wand van de baarmoeder en ontwikkelt zich daar verder tot een embryo. In deze periode is de vrouw nog niet "over tijd" en weet zij dus nog niet dat zij zwanger is. Er is nog geen placenta en de voeding van de vrucht komt de dooierzak van de eicel. De vrucht is dan al wel kwetsbaar. Als er iets fout gaat bij de bevruchting of bij de eerste celdelingen sterft de vrucht meestal vanzelf binnen een tot twee weken af. Als de celdeling toch doorgaat kan een baby worden geboren met een aangeboren afwijking.

Na de derde week komt de placenta tot ontwikkeling en worden alle organen gevormd. Dit duurt ongeveer tot de 12e week. In deze periode is de vrucht erg gevoelig voor mogelijke schadelijke stoffen die via het bloed van de moeder en de placenta het kind kunnen bereiken. Als de aanleg van de organen wordt verstoord zal immers de uitgroei ook niet goed verlopen. Als het embryo in deze periode beschadigd wordt, kan het alsnog afsterven of kunnen aangeboren afwijkingen ontstaan.

De periode van de twaalfde tot de veertigste week van de zwangerschap is de groeifase. In die periode groeit het kind in een enorm tempo. Woog het embryo na
9 weken 1 gram en was het 2 centimeter, 5 weken later is dat 170 gram en 20 tot 25 centimeter geworden. Daarna gaat de groei wat minder snel. In de groeifase is het ongeboren kind wat minder gevoelig voor geneesmiddelen dan in het eerste gedeelte van de zwangerschap. Toch kunnen bepaalde stoffen de groei van het kind vertragen of organen of het zenuwstelsel beschadigen. Het spreekt voor zich dat voorzichtigheid geboden blijft.

Veel voorkomende klachten

De zwangerschap kent zo zijn eigen ongemakken. Deze zijn vaak een gevolg van hormonale veranderingen maar ontstaan ook omdat het kind ruimte nodig heeft. Daardoor ontstaat druk op de maag, de blaas en de darmen.

Hieronder volgen de meest voorkomende klachten en hoe je daar verantwoord mee om kunt gaan

Aambeien: deze kwaal komt tijdens zwangerschap regelmatig voor, vaak samen met verstopping. Volg tegen de verstopping een laxeerdieet en probeer het leed van de aambeien te verzachten met lidocainecreme ( Theranal ) of hamameliszalf.
Verstopping: komt veel voor tijdens de zwangerschap. Het helpt vaak al om veel te drinken. Zo’n 2 liter per dag. Daarbij is een laxerende voeding belangrijk: bruinbrood, rauwkost, fruit, zemelen. Als een laxeermiddel nodig is gebruik dan lactulosestroop. Af te raden zijn middelen met senna of bisacodyl. Ze kunnen behalve de darm ook
Blaasontsteking: komt ook vaker voor tijdens zwangerschap. Het is een klacht waarmee je naar de dokter moet. Als je zegt dat je zwanger bent kan deze je een middel voorschrijven dat je gerust kunt gebruiken.
Misselijkheid en overgeven: is een verschijnsel dat veel voorkomt tijdens de eerste
3 maanden en dan vooral ’s ochtends optreedt. Een kop thee met suiker kan helpen. Blijven de klachten erg hinderlijk vraag dan de huisarts om raad. Het kind moet immers wel voldoende voedingsstoffen binnen krijgen.
Pijn: als het nodig is, kun je een paracetamoltablet gebruiken. Andere pijnstillers kun je beter niet gebruiken zonder overleg met arts of apotheker.
Zuurbranden en oprispingen: vermijd het drinken van koffie en gebruik geen zware maaltijden. Heb je veel last dan kun je zuurbindende drank gebruiken.

Foliumzuur en zwangerschap

Het enige medicijn dat elke vrouw zou moeten gebruiken aan het begin van de zwangerschap is foliumzuur. Het is een B-vitamine die helpt een open ruggetje te voorkomen. Uit onderzoek in de V.S. en Hongarije is dat gebleken. Hoewel de kans op een kind met een open ruggetje niet groot is adviseert de overheid toch extra foliumzuur te gebruiken aan het begin van de zwangerschap vanwege de ernst van de aandoening. De gewenste hoeveelheid is niet uit gewone voeding te halen. Vrouwen die zwanger willen worden dienen extra foliumzuur te gebruiken tot 8 weken na de conceptie, dus in de eerste 3 maanden van de zwangerschap.

Wat is het effect van alcohol en roken?

Het drinken van alcohol kan schade veroorzaken tijdens de ontwikkeling van het embryo. Ook de aanleg van het centrale zenuwstelsel kan verstoord worden. Een zwangere vrouw die regelmatig drinkt, loopt een groter risico dat haar kind te vroeg geboren wordt. Wie enkele glazen per dag drinkt, heeft kans een kind te krijgen met een foetaal alcoholsyndroom. Het kind heeft dan afwijkingen in het gezicht en is geestelijk achter.
Door roken komen nicotine en koolmonoxide in uw bloedsomloop en dus ook in die van de vrucht. Nicotine vernauwt de bloedvaten en door koolmonoxide kan het bloed minder zuurstof vervoeren naar de vrucht. Baby's van rokende moeders zijn daardoor naar verhouding kleiner en hebben een kleiner hoofdje. Het geboortegewicht is gemiddeld 200 gram lager.

Geneesmiddelen en borstvoeding

Wanneer je geneesmiddelen gebruikt terwijl je borstvoeding geeft en merkt dat je kind suf, slaperig of juist opgewonden is, dan kan dat samenhangen met je geneesmiddelengebruik.
Veel van de geneesmiddelen die je inneemt, komen namelijk in de moedermelk terecht. De baby neemt ze dan ongemerkt ook in en kan er soms last van krijgen. Vooral de eerste 4 weken na de geboorte kan een kind zich nog moeilijk verweren tegen schadelijke stoffen.
Ook alcohol, nicotine en coffeïne komen in de moedermelk terecht.

Vitamine K voor baby's die borstvoeding krijgen.

Vitamine K zit in groenten, zoals spinazie, tomaten en een aantal koolsoorten. Ook wordt het door bepaalde bacteriën in de darm gemaakt. Vitamine K is nodig voor een goede stolling van het bloed. Een tekort aan dit vitamine kan leiden tot spontane bloedingen.

Een zuigeling kan nog geen vitamine K in zijn darmen maken.
Daarom krijgt elke pasgeborene die borstvoeding krijgt van de arts of verloskundige vitamine K.
Als uw baby na de geboorte flesvoeding krijgt is een dit niet nodig omdat aan flesvoeding al extra vitamine K is toegevoegd.
Rond het einde van de derde maand krijgt de baby bijvoeding en kan de darm zelf vitamine K maken. Extra vitamine K is dan niet meer nodig. Als de baby zowel borst- als flesvoeding krijgt, is extra vitamine K niet nodig als u meer dan 400 ml flesvoeding per dag geeft.

Als een geneesmiddel noodzakelijk is tijdens borstvoeding overleg dan altijd met je arts of apotheker of het kwaad kan.

Zou je korte tijd een mogelijk schadelijk middel moeten gebruiken, dan zou je tijdelijk met de borstvoeding kunnen stoppen.
In dat geval is het aan te raden om, zolang je het geneesmiddel gebruikt de melk af te kolven en die vervolgens weg te gooien. Daarmee houd je de melkproductie op gang.

Moet langere tijd een mogelijk schadelijk middel worden gebruikt dan zal de borstvoeding gestaakt moeten worden.

Informeer uw apotheek! wanneer u zwanger bent of borstvoeding geeft. Met behulp van de apotheekcomputer waken wij met extra aandacht over de gezondheid van u en uw kind. Met behulp van boeken kunnen wij u een afgewogen advies geven.
Maar dat kan alleen maar als u ons informeert. (via mail/fax/post/mondeling aan de balie)
Dus informeer uw apotheek!

Samenvattend

Informeer uw apotheek als u zwanger bent of borstvoeding geeft.
Gebruik foliumzuur voor en in de eerste acht weken van de zwangerschap.
Begin er direct mee als u stopt met de pil of een ander voorbehoedmiddel. Dus: zodra u zwanger wilt worden.
Rook niet en gebruik zo min mogelijk alcohol tijdens de zwangerschap en als u borstvoeding geeft.
Krijgt uw zuigeling (bijna) alleen borstvoeding geef dan de eerste drie maanden elke dag vitamine K.